PLATFORM VOOR PUBLIC GOVERNANCE, AUDIT & CONTROL

TPC op

Sluit je aan bij de TPC Linked In-groep, neem deel aan discussies en ontmoet vakgenoten.
Naar Linked In

column

Bijvangst van een dividendfiasco

Door Peter van der Knaap
Laatste bijgewerkt op woensdag 12 juni 2019 om 14.36
Print dit artikelE-mail dit artikel

 

Een cadeau van twee miljard aan buitenlandse beleggers. En dat elk jaar weer. Een plan zonder gedegen voorbereiding dat in het regeerakkoord is terechtgekomen. Een politieke soap ook, die zijn weerga niet kende. Tenenkrommend was de verbale acrobatiek die maandenlang de schermen van ons nieuws vulde. Ik kan me weinig discussies herinneren die zo schadelijk waren voor het streven naar doelmatige overheidsuitgaven en effectief beleid. Hoezo, ex ante beleidsevaluatie?

Extra pijnlijk aan het hele fiasco was het dat hetzelfde regeerakkoord op veel plaatsen juist rept over het belang van effectiviteit en evaluatie. Van zorgvuldige experimenten. En dan zo’n majeure uitgave er tussendoor proppen? ‘De enige reden die ik kan bedenken is dat de belasting wordt afgeschaft om olie- en gasmaatschappij Shell en levensmiddelenconcern Unilever ter wille te zijn.’ Was getekend: prof. dr. Jan van de Streek, hoogleraar belastingrecht. Hij zag er verder geen enkele onderbouwing voor.

Tegenstanders van afschaffing betoogden dan ook dat geen Nederlander er iets aan had. Nederlandse aandeelhouders mogen de belasting over uitgekeerde winsten altijd al verrekenen met hun inkomstenbelasting. Het hele idee was dus bedoeld voor buitenlandse beleggers, die dat soms wel, en soms niet mogen. Met name die laatste groep zag de dividendbelasting het liefst verdwijnen. Niet dat zij er om gevraagd hadden trouwens... 

Vóórstanders wezen op het theoretische risico dat multinationals Nederland niet langer leuk zouden vinden. Dan zou de dividendbelasting vanzelf opdrogen en dat kost ook geld. Dat argument sneed geen hout: ons land kwam tot inkeer toen de Britse aandeelhouders van Unilever de verhuizing naar Rotterdam dwarsboomden. Niet dat die verhuizing volgens Unilever iets te maken had met de afschaffing van de dividendbelasting. Maar toch.

Gelukkig hebben we het hele dividendfiasco weer achter de rug. Ik stel voor dat we het er ook niet langer over hebben. Nooit meer. Laten we in plaats daarvan wel deze les leren: veel geld uitgeven zonder een goede onderbouwing is een slecht idee. Laten we dus de bijvangst van de discussie oogsten. Want het goede nieuws is: Nederland wil inzicht in effectiviteit! Massaal! 

En laten er nu binnen de overheid verschillende initiatieven lopen om effectiviteit van beleid in kaart te brengen. En: om te leren van goede voorbeelden en praktijken. Ik denk aan projecten als ‘Inzicht in kwaliteit’ (van Financiën), ‘Lerend Evalueren’ (van VWS) en het streven naar effectief toezicht (van de samenwerkende rijksinspecties). Het is hoog tijd dat we de ervaringen en kennis daarover gaan bundelen. Laten we de handen ineen slaan en een gedeelde standaard ontwikkelen voor de bewijsvoering dat beleid effectief is. Of, als het gaat om investeringen: effectief zal kúnnen zijn. 

Vragen die daarbij aan bod kunnen komen zijn: hoe stel je de effectiviteit van beleid in de praktijk vast? En, niet onbelangrijk: hoever willen we gaan met die bewijsvoering? Houden we vast aan de gouden standaard van de experimentele aanpak of kunnen we niet beter ook pragmatisch gebruik maken van bestaande data? Zit er misschien muziek in een systeem met ‘effectiviteitssterren’, waarbij een zwakke bewijskracht lager scoort dan bijvoorbeeld met goed onderzoek bewezen effecten? 

Ik draaf misschien door, maar ik zie het al helemaal voor me: een nationale databank of repertorium met bewezen effectieve beleidsinterventies. Met inspirerende voorbeelden die iedereen kan toepassen. Met resultaten uit het verleden die voor de verandering wèl garanties bieden voor toekomstig rendement. Al is het maar politiek… Het zou in elk geval de doelmatigheid van  overheidsuitgaven en de effectiviteit van beleid ten goede komen. 

Wie doet er mee?

Peter van der Knaap is directeur-bestuurder bij de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid. De auteur schreef deze column op persoonlijke titel.

Gepubliceerd op: woensdag 12 juni 2019 om 14.36
Laatste bijgewerkt op: woensdag 12 juni 2019 om 14.36