PLATFORM VOOR PUBLIC GOVERNANCE, AUDIT & CONTROL

TPC op

Sluit je aan bij de TPC Linked In-groep, neem deel aan discussies en ontmoet vakgenoten.
Naar Linked In

nieuws

Recensie: Groter denken, kleiner doen, Een oproep

Bron TPC 3 - 2019
Laatste bijgewerkt op vrijdag 05 juli 2019 om 17.56
Print dit artikelE-mail dit artikel

 

 

Herman Tjeenk Willink, Prometheus, Amsterdam, 2019, 118 blz., ISBN 9789044639773.

Tjeenk Willink schrijft vanuit bezorgdheid en optimisme. De democratische rechtsorde, waarin vele bindende elementen in de samenleving hun positie hebben verloren, staat onder druk. Niet omdat klassieke spanningen optreden en een dictator optreedt of een staatsgreep plaatsvindt, maar omdat we die rechtsorde verwaarlozen. Er is een chronisch gebrek aan tegengeluid en ruimte voor reflectie. Het economisch en bedrijfsmatig denken binnen de overheid is doorgeslagen en ontkent de typische eigenheid van de publieke zaak en de democratische rechtsorde. Staatsrecht werd verdrongen door bestuursrecht en staatkunde door bestuurskunde en vooral bedrijfskunde. De staat van de burger werd ondergeschikt.

Het debat werd business. En de publieke opinie werd kritiekloos het geluid van de sociale media. Het debat over Europa gaat over kosten en opbrengsten en niet over het belang voor de democratische rechtsorde, de gemeenschap van normen en waarden. De noodzakelijke verscheidenheid werd verwaarloosd ten behoeve van de harmonisatie, gevraagd vanuit het marktdenken.

Een krachtige overheid heeft een zelfbewuste democratie nodig. In het denken moet een andere balans worden gebracht tussen liberaal burgerschap (nu vooral) en republikeins burgerschap (inzet voor RES Publica), met erkenning van de betekenis van meervoudig burgerschap (lokaal, nationaal, Europees). De kwaliteit van de uitvoering bepaalt de geloofwaardigheid van de overheid. De professionaliteit van de uitvoering (vakdeskundigheid, gerichtheid op het individu, beroepsethiek en publieke verantwoording) moet weer centraal komen te staan, inclusief de verantwoordelijkheid burgers niet tussen wal en schip terecht te laten komen.

Zonder onafhankelijke rechters hebben we ook geen democratie. De in het Regeerakkoord 2010 opgenomen zinsnede ‘de rechtspraak per 2013 bekostigd door degenen die daar gebruik van maken’ is rechtstatelijk gezien omineus. Degenen die er het meest van afhankelijk zijn, zijn meestal minder in staat deze te betalen. De ‘verbestuurlijking’ van de rechtspraak kon een hoge vlucht nemen, zonder de rol van het recht in de samenleving te doordenken.

Aan het slot gaat Tjeenk Willink in op de rol van de politiek de afgelopen decennia en de komende tijd. Het politieke, het verdelen en toedelen van waarden, is niet alleen van de politiek maar ook van burgers, uitvoerders, rechters. Het primaat van de politiek legt hen de verplichting op de constitutie te handhaven. Groter politiek denken maakt dan kleiner maatschappelijk doen beter mogelijk.

 

Gepubliceerd op: vrijdag 05 juli 2019 om 17.27
Laatste bijgewerkt op: vrijdag 05 juli 2019 om 17.56